زبان کردی و گویش های آن

زبان کردی یکی از زبانهای هند و ایرانی می باشد که زبان شناسان آن را در زمره زبانهای ایرانی شمال غربی قرار داده اند. آن چه که امروزه کردی نامیده می گردد در واقع گویش های مختلفی می باشد که گاه اختلاف آنها چنان زیاد می باشد که گویشوران سخن همدیگر  را در نمی یابند،اما اگر دقیق مورد مطالعه قرار گیرند مشخص می گردد که همگی دارای اشتراکات فراوان هستند.شاید بتوان گفت که دلیل اختلاف زیاد گویش های کردی،زیستن در نواحی گوناگون جغرافیایی و همسایگی با اقوام مختلف باشد که در شکل گیری این گویش های متنوع بی تاثیر نبوده می باشد. وجود گویش های مختلف زبان کردی از یک سو و پراکندگی گویشوران در کشورهای مختلف از سوی دیگر باعث شده می باشد تا تقسیم بندی های مختلفی درمورد آنها ارائه گردد.

ظاهر سارایی گویش های کردی را بر حسب جایگاه جغرافیایی به تبیین زیر تقسیم کرده می باشد:

1-کردی شمال غربی:که شامل گویش کرمانجی و فروع آن می باشد.این گویش در مناطق نمود نشین ترکیه،سوریه،بخش های از کردستان عراق،آذربایجان ایران و شمال خراسان،مناطقی از جمهوری های شمالی مانند:ارمنستان،آذربایجان،گرجستان و ترکمنستان رایج می باشد.

2- کردی شمالی:که شامل گویش سورانی و شعبات آن می باشد و در کردستان عراق و ایران و بخش هایی از استان کرمانشاه و آذربایجان غربی به آن تکلم می گردد.

3-کردی مرکزی:که شامل گویش هورامی می باشد و گویشورانش در اورامانات ایران و عراق پراکنده اند.

4-کردی جنوبی:که شامل کلهری،ایلامی و لکی می باشد.

گونه های کردی جنوبی

1-کردی کلهری:که در کرمانشاه و مناطق از استان ایلام،مانند شهرستانهای ایوان و شیروان چرداول و بخش چوار رایج می باشد و با گویش کردی ایلامی اندکی تفاوت دارد.

2-کردی ایلامی:گویش عمده مردم استان ایلام مانند طوایف عمده و قدیمی آن می باشد که با اندک اختلافاتی در شهرهای ایلام،مهران،سرابله،بدره،بخش های عمده ای از نواحی جنوبی استان مانند دهلران،دره شهر،آبدانان و مناطقی از کشور عراق نظیر مندلی و خانقین به آن تکلم می گردد.

3-لکی:این گویش در سطح نسبتاً گسترده ای در استان های لرستان،کرمانشاه،همدان و بخشهای از ایلام گویشوران بسیاری دارد.این گویش اغلب به اشتباه لری یا شعبه ای از آن  قلمداد شده می باشد.

نظام آوایی،واژگان و نحو و نیز سنتهای فرهنگی و بسیاری از ویژگی های دیگر نشان می دهد که لکی گویشی اصیل و برجسته از کردی می باشد.

جستاری در باب کردی ایلامی

کردی ایلامی که گاه آن را «فیلی» نیز نامیده اند،در بیشتر مناطق استان ایلام رایج می باشد. واژه فیلی در بین مردم ایلام معروفیت بسیار ندارد. این را کردهای ساکن عراق به مناسبت سلطه والیان لرستان موسوم به فیلی بر ایلام،رواج داده اند و آن از مقوله مجاز خاص و عام می باشد(سارایی)

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

گویش فیلی دارای لهجه های گوناگونی می باشد که مهمترین آنها عبارتند از :

1-ملکشاهی:در شهرستان های ایلام و مهران

2-خزلی:در بخش های از شهرستان شیروان چرداول

3-آبدانانی:در شهرستان های آبدانان،دهلران و دره شهر

4-ایلامی:در شهرستانهای ایلام،مهران،شیروان چرداول

5-بدره ای:در بخش بدره از شهرستان دره شهر (سایت میراث فرهنگی ایلام)

2-21 مکان های دیدنی و تاریخی

سرزمین ایلام با کوهستان های سلسله وار و دشت های پهناور؛ زیست گاه انواع گونه های گیاهی و جانوری می باشد که چشم اندازهای زیبای طبیعی را در این منطقه به وجود آورده اند. این منطقه که بر دامنه کوه های خود چشم انداز سبزی از جنگل های بلوط را دارد؛ در بر گیرنده رودخانه ها و آبشارهای زیادی می باشد که هر یک جاذبه های خاص و مناظر روح پروری را به نمایش می گذارند. ایلام که از بکر ترین مناطق سرزمین ایران می باشد ؛ از قابلیت های برجسته و با ارزشی در زمینه گردشگری طبیعی برخوردار می باشد.

پیشینه تاریخی و باستانی این خطه از ایران سبب شده جاذبه های باارزشی در این منطقه وجود داشته باشد که نام آن ها یادآور اساتیر افسانه ای ایران باستان می باشد. جاذبه های اجتماعی و فرهنگی استان ایلام از دیگر زیبایی های منطقه هستند که بر جاذبه های گردشگری استان می افزاید. فصل بهار که زمان رویش گل های زیبا و وحشی در این خطه می باشد و فصل تابستان با رودخانه های خروشان و آبشارهای زیبا مناسب ترین زمان سفر به استان ایلام می باشد.

 متن فوق بخش هایی از این پایان نامه بود

لینک متن کامل پایان نامه فوق با فرمت ورد